Boże Narodzenie na Zielonej Wyspie

Przygotowania do Świąt Bożego Narodzenia w Irlandii rozpoczynają się na dobrych kilka tygodni przed 25 grudnia. Już w październiku zapobiegliwe gospodynie pieką tzw. Christmas Cake, czyli ciasto z suszonymi owocami i alkoholem oraz Plum Pudding, czyli pudding śliwkowy - dwa typowo irlandzkie przysmaki świąteczne. Zdobi się je lukrem i kolorowymi cukrowymi ozdobami. Nasączone brandy czy whiskey, długo zachowują świeżość i będą jak znalazł w grudniowe zimne poranki. Żaden szanujący się dom nie obędzie się bez Mincepies – malutkich ciastek z ciasta kruchego, napełnionych rodzynkami i musem z suszonych owoców – ich nazwa wywodzi się stąd, iż odmiana ciastek z mielonym mięsem jest nadal popularna, a jej mroczną wersję mogliśmy oglądać w świetnym filmie Tima Burtona "Sweeney Todd".

Grudzień to czas wielkich porządków: pranie zasłon i firan, czyszczenie komina, szorowanie mebli i zmiana pościeli na tę z motywami świątecznymi jest obowiązkowa. Dawniej, choć pewnie i dziś zwyczaj ten zachował się na wsiach i w małych miasteczkach, tuż przed Bożym Narodzeniem bieliło się domy i obory wapnem, zwierzętom czyściło się każdy kącik zagrody i dokonywało niezbędnych napraw w obejściu.

Wreszcie przychodzi czas na dekoracje – zielona choinka jest równie typowa, jak w Polsce. Zwykle ozdabia się ją bombkami, ozdobami ze słomki i suszonych owoców, cukierkami. Na szczycie umieszcza się aniołka, leprechauna lub lalkę-wróżkę.

Tradycyjną ozdobą, sięgającą korzeniami jeszcze czasów pogańskich, jest zwyczaj wieszania na drzwiach wieńca z ostrokrzewu ("holly"), którego zimozielone liście symbolizowały życie i odrodzenie, zaś czerwone jagody – nadejście wiosny, co z przyjęciem chrześcijaństwa oznaczało Chrystusa. Gałązki ostrokrzewu ozdabiały również ramy obrazów w mieszkaniu, wkładano je między zastawę stołową i w okienne ramy. Nad progiem wieszano, jak w Polsce, jemiołę.

Inną z tradycji, której początki sięgają jeszcze do czasów przedchrześcijańskich, jest zwyczaj stawiania w oknie w noc wigilijną zapalonej świecy. Zwykle zapala ją najmłodsze dziecko w rodzinie. Dziś symbolizować ma ona gościnne progi, jakie czekają na szukających schronienia Maryję z Józefem lub – w nowoczesnym kontekście – emigrantów i podróżnych, wracających do domu na Święta. Ale dawniej, zapalone w oknie światło miało być drogowskazem dla wszelkiej maści wędrowców, którzy zagubieni na irlandzkich bezdrożach, liczyć mogli na gościnność gospodarzy. Co ciekawe, zwyczaj ten honorowany jest przez prezydent Mary McAleese, która w swojej siedzibie w Phoenix Park zawsze wystawia w oknie zapaloną lampkę dla wszystkich Irlandczyków, rozsianych po świecie.

Dzień Wigilii nie jest świętowany tak uroczyście, jak w Polsce – to czas na ostatnie zakupy, pieczenie i gotowanie smakołyków na Dzień Bożego Narodzenia i szklaneczkę hot whiskey z sąsiadami w lokalnym pubie. Ale już po zmroku, w wielu domach zostawia się na stole kuchennym szklankę mleka i kawałek chleba, by wędrująca w poszukiwaniu schronienia Święta Rodzina mogła się u nich rozgościć.

Poranek Bożego Narodzenia to wielkie święto. Jeśli w domu są dzieci, z pewnością obudzi was ich śmiech, towarzyszący otwieraniu prezentów. Podarki przynosi tutaj Father Christmas, choć wraz z amerykanizacją kultury, częściej zastępuje go Santa Claus. Wcześniej dzieci pisały listy do Mikołaja, które chowało się kominie – ciekawe, czy spełnił ich prośby? Dla Mikołaja grzeczne dzieci zostawiają przy kominku kufel guinnessa, by mógł ugasić pragnienie i pokrzepić siły.

Po prezentach czas na wizytę w kościele, jeśli nie byliśmy tam o północy. Świąteczny lunch serwuje się późno, bo około 14.00 – daje to jednak dość czasu wszystkim podróżnym na dotarcie do rodzinnych domów.

Na świąteczną kolację tradycyjnie składa się pieczona gęś – dziś częściej zastępowana przez indyka – ziemniaki, gotowane warzywa (zwłaszcza brukselka i marchew), polane obficie sosem "gravy". Jako przystawka i danie dojadane na zimno przez następnych kilka dni, serwuje się marynowaną szynkę. Nie może zabraknąć też bożonarodzeniowego puddingu.

Dzień Bożego Narodzenia jest tradycyjnie świętem rodzinnym, wieczorem jednak chętnie odwiedza się dalszych krewnych i przyjaciół. Natomiast St. Stephen’s Day, 26 grudnia, to dzień prawdziwie towarzyski: po domach krążą kolędnicy ("Wren Boys") oraz zastępy sąsiadów i znajomych, nie zaszkodzi też odwiedzić lokalnego toru wyścigów konnych (największe odbywają się w Leopardstown), albo pubu, gdzie obejrzymy początek Ligi Hurlingu, czy teatru, gdzie wystawia się klasyczne bajki.

Okres świąteczny kończy dzień 6 stycznia, tzw. Little Christmas, kiedy to zdejmuje się ozdoby i wraca do normalności.

Nollaig Shona Duit!

Anna Paś

Podziel się opłatkiem i wyślij życzenia.

TAGI:  choinka  święta  boże narodzenie  wigilia  irlandia