Polacy w USA świętowali rocznicę 3 maja

Natomiast w teatrze Chopina miłośnicy dyskusji będą mogli pogadać sobie z redaktorem Bronisławem Wildsteinem z Warszawy. Wildstein – jak napisano w programie – ma rozmawiać z "małpiarnią". Na marginesie zauważyć można, że powiedzenie Stefana Niesiołowskiego, który nazwał Polonię "małpiarnią" robi zawrotną karierę. Można odnieść wrażenie, że każde polonijne spotkanie organizowane w ostatnich tygodniach do Niesiołowskiego musi się w jakiś sposób odnieść.

Wcześniej odbyło się tradycyjne spotkanie z władzami miasta Chicago. Jak zwykle, w odnowionym budynku Konsulatu RP, zostanie wyprawione przyjęcie – zaproszenie na tę imprezę stanowi mroczny przedmiot pożądania polonijnych snobów. To, rzecz jasna, nie wszystkie polonijne imprezy, ale nawet ten krótki przegląd pokazuje, jak ważne jest to święto dla chicagowskiej Polonii. Zresztą nie tylko dla Polonii. Przywiązanie do obchodów majowej rocznicy stanowi swoisty fenomen także w kraju. To ciągle, obok 11 listopada, najlepiej rozpoznawalna data z polskiej historii. Znając przekorny charakter Polaków, nie bez znaczenia jest fakt, że obchody majowej rocznicy przez wiele lat, w czasach zaborów i podczas rządów komunistycznej dyktatury, były zakazane. Dodatkowo w kraju, przy utrzymaniu wolnego 1 maja, to okazja do długiego weekendu i dodatkowego wypoczynku. Nic więc dziwnego, że miłośnicy wypadów za miasto majową konstytucję kochają szczególnie gorąco. Zwłaszcza, że za oknem...

Rocznica majowa jest ciekawa także z wielu innych powodów. Tak na dobrą sprawę wspominamy bowiem konstytucję, która formalnie obowiązywała zaledwie przez rok, a praktycznie nigdy nie weszła w życie. Doprowadziła do powstania konfederacji targowickiej, wojny polsko-rosyjskiej i w konsekwencji do ostatecznej utraty niepodległości w 1795 roku. Dla wszystkich kolejnych pokoleń wspomnienie konstytucji majowej, będącej w istocie mocno spóźnioną reformą państwa, stanowiło natchnienie do podejmowania prób odzyskania niepodległości. Istotny był nie tekst samej konstytucji, zresztą często bardzo dowolnie interpretowany, ale fakt, iż w trudnej, zdawałoby się beznadziejnej sytuacji po I rozbiorze, Polacy byli w stanie podjąć trud naprawy i potem walki zbrojnej w obronie Ojczyzny. Twórcy konstytucji wpisani zostali do panteonu narodowych bohaterów. Jej oponenci do dzisiaj stanowią symbol zdrady. Nawet współcześnie w polskim Sejmie, jeżeli ktoś pragnie dopiec politycznemu przeciwnikowi krzyczy: "Targowica!"

Rzeczywiście Konstytucja 3 maja, druga po amerykańskiej i pierwsza w Europie, jak na owe czasy stanowiła dokument, który wielu czytało jak manifest rewolucyjny.

Konstytucja wprowadzała monteskiuszowski podział na władzę ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą. Tworzyła polską armię i określała uprawnienia 204 osobowego Sejmu oraz Senatu. Wprowadzono odpowiedzialność urzędników państwowych przed Sejmem. Postanowienia konstytucji centralizowały państwo, znosząc odrębność między Koroną i Litwą, wprowadzając jednolity rząd, skarb i wojsko. Katolicyzm stał się religią panującą, jednak przy zupełnej tolerancji wobec innych, uznanych przez państwo wyznań. W Sejmie miało zasiadać 24 przedstawicieli miast. Chłopi zostali poddani prawnej opiece państwa. Szlachta traciła prawo do unieważniania umów zamieniających pańszczyznę na czynsz.

Zniesiono wolną elekcję oraz liberum veto. Po śmierci Stanisława Augusta tron miał być dziedziczny. Tylko w razie wymarcia rodziny królewskiej, szlachta miała wybierać nową dynastię. Konstytucja zapowiadała reorganizację sądownictwa, postulując konieczność stworzenia sądów ziemskich i miejskich oraz sprawujących nad nimi nadzór w drugiej instancji Trybunału Koronnego i sądu asesorskiego.

TAGI:  rocznica  kultura  święto  konstytucja  usa  polonia