Tam polskie generałowe sprzątają ubikacje

Jej bohaterami nie są zaś najnowsi emigranci, ale ci wojenni i powojenni. Wtedy dopiero było ciekawie w polskim Londynie. Autorka "Londyńczyków" Ewa Winnicka, na co dzień reportażystka tygodnika Polityka, mówi Wirtualnej Polsce, że do napisania książki zainspirował ją poradnik dla emigrantów wydany w... 1946 roku. - Trzeba być uśmiechniętym, nie narzekać, nie obgadywać innych, nie dawać łapówek - doradzano naszym rodakom, którzy pozostali na Wyspach po wojnie. Zdałam sobie wówczas sprawę z ich sytuacji w zderzeniu tak nieprzystawalnych do siebie kultur i trudności, na jakie tu napotykali - mówi dziennikarka.

O generale, który szorował garnki w restauracji na Heathrow, albo "srebrnej brygadzie" złożonej wysokiej rangi polskich oficerów polerujących platery w hotelu Dorchester coś czasem jeszcze można usłyszeć, ale o licznych zakładach psychiatrycznych, w których przebywali Polacy z wojenną traumą raczej nikt nie wspomina. Po wojnie Brytyjczycy stwierdzili, że Polacy mają problemy z kondycją psychiczną pięć razy częściej niż ich obywatele i trzy razy częściej niż emigranci z innych krajów. Te problemy przekładały się na rodziny. W "Londyńczykach" jest relacja córki polskiego żołnierza i Irlandki. Niestety, ta kobieta nie wspomina czułego tatusia, prowadzącego dzieci do polskiego klubu, aby w patriotycznym uniesieniu śpiewać "Czerwone maki", ale brutalnego, nieobliczalnego człowieka, który zgotował najbliższym w domu piekło.

Ireny i Anny pana generała

Historia starej emigracji, napisana przez samą emigrację, jest od początku do końca piękna, chwalebna i budująca. Wszystko, co nie przystawało do szlachetnego wizerunku bohaterów dyskretnie pominięto. Stąd też wszyscy pamiętają o szczęśliwym małżeństwie generała Władysław Andersa z Ireną Renatą i ich ukochanej córce Annie Marii, ale o drugiej Irenie Anders i drugiej córce Annie już niekoniecznie. Mowa o pierwszej żonie Andersa i pierwszej córce, skądinąd widać jak generał był przywiązany do niektórych imion. Na pewno gdyby miał kolejną córkę, również byłaby Anna.

O pierwszej pani Andersowej polskie środowisko zapomniało od razu, gdy pojawiła się druga. Toteż, gdy pierwsza znalazła się w Anglii, mogła liczyć wyłącznie na siebie. Jak pisze Winnicka, ex-generałowa imała się wszelkich prac, ze sprzątaniem toalet włącznie. - Myślę, że choć w części oddałam prawdziwe bohaterstwo tej kobiety. Niemłodej już, z wojenną traumą i osobistym dramatem porzuconej żony, która w obcym kraju, nie znając języka, jednak w pewnym sensie odniosła życiowy sukces - tłumaczy autorka.

Jerzy I król Polski i Czech

W książce Winnickiej jest też sporo tej historii emigracji, której nie poświęca się zbyt często okolicznościowych akademii. Znaleźć można ciekawe wiadomości o tzw. Skarbie Narodowym. Nawet dwóch Skarbach, bo były przecież dwa rządy na uchodźstwie i więcej kłótni, niż pożytku z ich istnienia. Skarbowi na zdrowie to nie wyszło. Jest też coś z bliższych nam czasów, ale też o dużym ciężarze finansowym - sprawa sprzedaży Fawley Court przez księży marianów. Wszystkim zachwyconym, a także zniesmaczonym brytyjską monarchią warto polecić rozdział pt. Angielski król Polski.

Pomysły żeby w Polsce przywrócić monarchię nie są wcale nowe, a wśród kandydatów do korony znalazł się kiedyś książę Kentu Jerzy - ojciec obecnego księcia Kentu Edwarda. I nie był to bynajmniej pomysł kogoś w rodzaju jednego z polskich posłów, który intronizował na króla Polski Jezusa z Nazaretu (nie wiadomo czy za zgodą samego Zainteresowanego). Z taką propozycją wystąpił kiedyś sam generał Władysław Sikorski. Wraz Józefem Retingerem Naczelny Wódz snuł plany unii powojennej Polski z... Czechami. Pod miłościwym panowaniem monarchy z dynastii Windsorów. Pretendent do tronu zginął jednak w wypadku lotniczym, podobnie jak niedługo potem generał.

Do tej idei nawiązywano, co najmniej kilkakrotnie, także w obecności księcia Edwarda. Sam słyszałem jak w rozmowie wspomniał o tym diukowi Kentu, Jan Żyliński - właściciel pałacu na Ealingu (również barwnie odmalowany w "Londyńczykach"). Pomyślałem wówczas, że to taki żarcik z wyższych sfer. Polska częścią Imperium Brytyjskiego? God Save the Queen (Boże chroń Królową).

Z Londynu dla polonia.wp.pl
Robert Małolepszy

TAGI:  wielka brytania  londyn  emigracja  historia  irena anders  generałowa  książka  ewa winnicka  londyńczycy