"To sprawa naszego honoru - musimy o nich pamiętać"

Niebawem w Górze Kalwarii zostanie odsłonięta płaskorzeźba Adam i Ewa.

- Dokładnie w maju. Projekt jest już niemal gotowy, trzeba go tylko odlać. Tu ukłon w stronę rzeźbiarza Bronisława Krzysztofa.

Wcześniej współpracowaliście z Gustawem Zemłą.

- Profesor Zemła był autorem poprzednich naszych projektów. To jeden z najwybitniejszych współczesnych artystów, kiedy rozpoczynaliśmy działalność w maju 1991 roku daliśmy mu wolną rękę co do tematu i kompozycji. Zemła wkrótce przedstawił projekt odlanej w brązie czterometrowej figury Mojżesza niosącego tablice dziesięciu przykazań. Po akceptacji tej propozycji zaczęliśmy szukać odpowiedniego miejsca.

Ale posąg nie powstał.

- Wybór lokalizacji pomnika padł na Łódź, gdzie przed wojną mieszkała bardzo liczna społeczność żydowska. Władze miasta przyznały na ten cel teren w Parku Centralnym w pobliżu miejsca, gdzie kiedyś stała synagoga - na lekkim stoku, co znakomicie podkreślało dramatyczny charakter pomnika. Niebawem ruszyły prace przygotowawcze i nagle… wszystko wzięło w łeb. Otóż jeden z łódzkich radnych, przebywając w Izraelu, podczas spotkania ze Stowarzyszeniem Byłych Mieszkańców Łodzi, mówiąc o powstającym projekcie usłyszał, że Żydzi nie stawiają pomników Mojżeszowi…

Patowa sytuacja.

- Delikatnie mówiąc. Wstrzymaliśmy prace, nie bardzo wiedzieliśmy co robić dalej. Na szczęście po kilku miesiącach impasu jeden z łódzkich dziennikarzy zaproponował żeby przemianować Mojżesza na posąg Dziesięciu Przykazań i nazwać go Pomnikiem Dekalogu. To uratowało sytuację. Prace zostały wznowione, a 9 listopada 1995 roku odbyło się uroczyste odsłonięcie monumentu. Jest ironią losu, że Opatrzność Boska, która ongiś nie pozwoliła Mojżeszowi wkroczyć do Ziemi Obiecanej, i tym razem stanęła na drodze jego wizerunkowi.

A wy poszliście za ciosem.

- Nie tak szybko, to przedsięwzięcie kosztowało dużo czasu i energii, a także wyczerpało środki finansowe. Ufundowaliśmy jeszcze tablicę pamiątkową po naszym zmarłym koledze, wybitnym poecie i eseiście Pawle Hertzu, ale prawdę mówiąc nie nasuwał się żaden pomysł na duży projekt. Dopiero zbieg okoliczności sprawił, że profesor Zemła rozpoczął prace nad 18 płaskorzeźbami przedstawiającymi sceny ze Starego Testamentu. Były one odlane w brązie i nosiły tytuł "Wrota do Przeszłości", a artysta, jak zawsze, gotów był je odstąpić fundacji na wyjątkowo korzystnych warunkach. "Wrota" umieściliśmy w pięknej, renesansowej synagodze w Szydłowie - dziś niewielkiej miejscowości, ale kiedyś ważnym kazimierzowskim grodzie, w którym znajduje się wiele pięknych zabytków. Odsłonięcie odbyło się 19 czerwca 2004 roku - w pierwszym dniu festiwalu kultury żydowskiej.

TAGI:  historia  polacy  żydzi  pamięć  wielka brytania  fundacja